مجتبى ملكى اصفهانى
30
فرهنگ اصطلاحات اصول ( فارسى )
اجماع سكوتى وقتى است كه يك يا چند فقيه فتوايى بدهند و فتوا بين فقهاى آن زمان منتشر شود و مدّتى هم بگذرد ، ولى هيچكدام از فقها آن را انكار نكنند و با آن مخالفت ننمايند . چنين اجماعى نزد شيعه حجّت نيست . 2 - اجماع عملى : اجماع عملى ، يعنى عمل مجتهدين در يك امر شرعى ، بدون فتوا دادن به آن . 3 - اجماع قولى : يعنى اتفاق و اجماع مجتهدين در فتوا بر حكم شرعى . 4 - اجماع محصل : اجماعى است كه فقيه از طريق حس ، با تتبّع آراى فقها به دست مىآورد . اين قسم از اجماع در صورت تحقق ، نزد همهء علماء حجّت است ، و ليكن تحقق آن تقريبا غير ممكن است . 5 - اجماع مركب : هرگاه گروهى از فقهاء فتوا بدهند به حرمت چيزى ، و گروه ديگر فتوا بدهند به مكروه بودن آن چيز ، در اين صورت از مجموع دو فتوا ، اجماع بر واجب يا مستحب نبودن آن چيز استفاده مىشود . اكنون اگر كسى نسبت به آن چيز فتوا به وجوب يا اباحه و يا استحباب بدهد ، از اجماع خارج شده و به اصطلاح « خرق اجماع » نموده است . 6 - اجماع منقول : اجماعى است كه شخصى براى ديگرى نقل كند ؛ خواه نقلكننده يك نفر